Przygnębiający obraz polskiej rzeczywistości politycznej i społecznej drugiej połowy lat 70., a zarazem krytyczna diagnoza postaw w czasie nieufności i opresji ze strony systemu. Z kolejnej dziennikarskiej wyprawy do Polski wraca popularny reporter – wzorowany na postaci Ryszarda Kapuścińskiego. Z zaskoczeniem przyjmuje, że staje się – bez żadnego wyjaśnienia – obiektem zorganizowanej nagonki. W pracy zostaje zaszczuty przez młodszego kolegę, w środowisku oskarżany jest o koniunkturalizm i oportunizm, w domu żona składa pozew o rozwód. Dotychczas człowiek sukcesu, nagle opuszczony przez wszystkich, postawiony jest w sytuacji Kafkowskiej, tracąc wiarę w jakiekolwiek wartości, a nawet sens życia.
Znakomita interpretacja Zbigniewa Zapasiewicza nadała postaci Jerzego tragizm, ale także pewną niejednoznaczność. Bohater niegdyś korzystał z benefitów systemu, który najpierw niewidzialnym mechanizmem dopuszczał do apanaży, by bez zapowiedzi bezwzględnie niszczyć dawnych luminarzy. Mało który film tak brutalnie pokazał mechanizm komunistycznego totalitaryzmu, aparat hipokryzji, oportunizmu, środowiskowej zawiści, promocji miernot i kuszenia awansem. Niewiele też filmów okazało się tak profetycznych i wciąż aktualnych, opisując świat degradacji wartości, uprzedmiotowienia ludzi, kłamstwa i manipulacji.
A haunting diagnosis of late-1970s society and a portrait of a man trapped by both the system and his own weaknesses—one of the most penetrating analyses of moral crisis in Polish cinema.
Andrzej Wajda, reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta i scenograf, urodził się w 1926 r. Studiował malarstwo na ASP w Krakowie (1946-50), następnie reżyserię w PWSF w Łodzi. Andrzej Wajda był jednym z najwybitniejszych i najpopularniejszych polskich reżyserów a zarazem współtwórcą polskiej szkoły filmowej. Pierwsze kroki w zawodzie stawiał u boku Aleksandra Forda przy filmie Piątka z ulicy Barskiej. Debiutował filmem Pokolenie, opowieścią o losach młodzieży z warszawskich przedmieść podczas okupacji hitlerowskiej. Wajda był reżyserem niezwykle płodnym i wszechstronnym. Zrealizował filmy psychologiczne, historyczne, polityczne, adaptacje dzieł literaturackich. W każdym z tych gatunków stworzył obrazy, które na stałe weszły do historii polskiego kina. W dowód uznania za wybitne zasługi w dziedzinie filmu Wajda otrzymał wiele prestiżowych nagród. W 2000 r. jako pierwszy polski filmowiec otrzymał Oscara - za całokształt twórczości.
Wajda zajmował się również reżyserią teatralną. Związany był z krakowskim Teatrem Starym i warszawskim Teatrem Powszechnym.
Filmografia:
1954 Pokolenie / A Generation
1957 Kana ł/ Canal
1958 Popiół i diament/ Ashes and Diamonds
1959 Lotna
1960 Niewinni czarodzieje / Innocent Sorcerers
1965 Popioły / The Ashes
1968 Wszystko na sprzedaż / Everything for Sale
1968 Bramy raju / Gates to Paradise
1970 Krajobraz po bitwie / Landscape After the Battle
1973 Wesele / The Wedding
1974 Ziemia obiecana / Promised land
1976 Człowiek z marmuru / Man of Marble
1979 Panny z Wilka / The Girl from Wilko
1981 Człowiek z żelaza / Man of Iron
1983 Danton
1986 Kronika wypadków miłosnych / Chronicle of Amorous Accidents
1992 Pierścionek z orłem w koronie / The Ring with a Crowned Eagle
1996 Panna Nikt / Miss Nobody
1999 Pan Tadeusz
2002 Zemsta / The Revenge